Η Ορθοπαιδική ή Ορθοπεδική (από όπου προκύπτει το Ορθοπαιδικός ή Ορθοπεδικός) είναι ειδικότητα της ιατρικής που ασχολείται με την μελέτη, την πρόληψη και την θεραπεία των παθήσεων και των κακώσεων των οστών, των μυών και των αρθρώσεων.
Τα τελευταία χρόνια επικρατεί σύγχυση στον επιστημονικό κόσμο αλλά και στο ευρύτερο κοινό σχετικά με τον σωστό τρόπο γραφής του όρου “Ορθοπαιδική” ή “Ορθοπεδική” και κατά συνέπεια του “Ορθοπαιδικός” ή ” Ορθοπεδικός “.
Μπορεί να λεχθεί πως το θέμα είναι καθαρά ιστορικό.
Ας δούμε λοιπόν ολόκληρη την επιστολή (2002) του Καθηγητή και Ακαδηµαϊκού Παν. Π. Συµεωνίδη, Πρόεδρου του Κολεγίου Ελλήνων Ορθοπαιδικών Χειρουργών:
“Το όνοµα Ορθοπαιδική εµφανίσθηκε για πρώτη φορά στη διεθνή βιβλιογραφία το 1741. Το σχηµάτισε ο Γάλλος ιατρός Nicolas Andry (1658- 1742), καθηγητής στο Πανεπιστήµιο των Παρισίων από τις ελληνικές λέξεις “Ορθός” και “Παιδίον” (ίσιο παιδί) και το παρουσίασε στο βιβλίο του: «Πραγµατεία περί ορθοπαιδικής ή τέχνη της προλήψεως και διορθώσεως των σωµατικών δυσπλασιών (ή παραµορφώσεων) στα παιδιά». Η ακριβής αναφορά στο βιβλίο αυτό για το όνοµα έχει ως εξής: “ Quant au titre en question , Orthop e die , je l ΄ ai form e de deux mots grecs a ΄ savoir d ΄ Orthos , qui verit dire Droix , et paidion , qui signifie Ε nfant ”. Το όνοµα αυτό έγινε αποδεκτό προοδευτικά από όλα σχεδόν τα κράτη και σιγά σιγά επεκτάθηκε και στους ενήλικες. Ειδικά η Αµερικανική Ακαδηµία Ορθοπαιδικών Χειρουργών, η µεγαλύτερη στον κόσµο (αριθµεί 20 χιλιάδες περίπου µέλη), πέραν της αποδοχής του ονόµατος Ορθοπαιδική, τοποθέτησε στο κέντρο του εµβλήµατός της τις λέξεις “Ορθόν Παιδίον” µε ελληνικούς χαρακτήρες. Το έµβληµα αυτό αποτυπώνεται στο εξώφυλλο εκατοντάδων βιβλίων ή εντύπων που εκδίδει αλλά και στις τεράστιες αφίσες που εκθέτει στα ετήσια συνέδριά της. Στην Ελλάδα το όνοµα Ορθοπαιδική βρέθηκε να γράφεται µε ε από το “Ορθός” και “Πέδη” (τροχοπέδη) αλλάζοντας την ιστορική του ετυµολογία και προέλευση. Πουθενά δεν αναφέρεται πότε, πώς και από ποιους έγινε αυτή η αλλαγή, οπωσδήποτε όµως δεν έγινε από κανένα συλλογικό όργανο και βεβαίως ούτε από τον κ. Χρυσοσπάθη, πρώτο ΄Ελληνα καθηγητή Ορθοπαιδικής, ο οποίος απλώς το δέχθηκε, αν και δεν συµφωνούσε µε την προέλευση από το “Ορθός” και “Πέδη”. Προτιµούσε το όνοµα “Ορθωτική”. Φαίνεται λοιπόν ότι µέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα το όνοµα Ορθοπαιδική εγράφετο µε αι, όπως αναφέρεται στο λεξικό «Ιατρική» του υφηγητού της Ιατρικής του Πανεπιστηµίου Αθηνών Γ. Καρυοφύλλη (Β΄τόµος, σελίδα 370, έκδοση 1896) και επιβεβαιώνεται από τον καθηγητή Ι. Χρυσοσπάθη στο βιβλίο του «Ορθοπεδική» (έκδοση 1932, σελίδα 5) µε τη φράση: «δι΄ ό και απεκάλεσεν ταύτην ο Andry «Ορθοπαιδική» εκ του “Ορθός” και “Παις”» και συνεχίζει: «το όνοµα αυτό του ηµέτερου κλάδου διετηρήθη µέχρι των ηµερών ηµών (αρχές του 20ου αιώνα)».
Είναι λοιπόν λίαν πιθανόν ότι ένας από τους ελάχιστους ΄Ελληνες Ορθοπαιδικούς, που σπούδαζαν τότε κυρίως στη Γαλλία, να µετέφεραν το όνοµα “Ορθοπεδική” στα ελληνικά µε ε από το Γαλλικό του Andry “ Orthop e die ” χωρίς να λάβουν υπόψη τους ότι το γαλλικό e, όπως αναφέρεται στο λεξικό του καθηγητού Γ. Μπαµπινιώτη (σελίδα 1728) αποδίδει το ελληνικό αι όπως p e diatrique : παιδιατρική, p e dagogie : παιδαγωγική, p e derastie : παιδεραστία κ.ά. Και εκ των υστέρων ανεζήτησαν ρίζες στην ελληνική γλώσσα για να το στηρίξουν. Διότι είναι παράδοξο, εκείνοι που άλλαξαν την ονοµασία “Ορθοπαιδική” σε “Ορθοπεδική”, επειδή δεν τους ικανοποιούσε, να µη δηµιούργησαν ένα καινούργιο διαφορετικό όνοµα πιο αντιπροσωπευτικό κατά τη γνώµη τους αλλά να πήραν το ιστορικό όνοµα και να αλλοίωσαν την ετυµολογία του αφήνοντάς το φωνητικά ακριβώς το ίδιο.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 εκδηλώθηκε σε διεθνές επίπεδο µια τάση αλλαγής του ονόµατος “Ορθοπαιδική” σε “Ορθοχειρουργική” – “ Orthosurgery ” κατά το “ Neurosurgery ” – “Νευροχειρουργική” ή “ Bone Surgery ” µε διάφορα επιχειρήµατα και δηµοσιεύσεις ( Kirkup 1991 & 1993). Η σκέψη µήπως γίνει εκµετάλλευση από τους κύκλους αυτούς του εξωτερικού, της αδικαιολόγητης αλλαγής του ονόµατος “Ορθοπαιδική” σε “Ορθοπεδική” στην Ελλάδα από το αρχικό του Andry έφερε στο προσκήνιο το ζήτηµα.
Η γενική συνέλευση της Πανελλήνιας Ορθοπαιδικής Εταιρείας (ΕΕΧΟΤ) µετά από εισήγηση πολλών καθηγητών Ορθοπαιδικής Ελληνικών Πανεπιστηµίων και ύστερα από πολλές συζητήσεις αφού ζήτησε τη γνώµη τριών καθηγητών γλωσσολογίας από τα Πανεπιστήµια Αθηνών και Θεσσαλονίκης, αποδέχθηκε το 1997 την επαναφορά του ονόµατος “Ορθοπαιδική” στις ιστορικές του ρίζες γράφοντάς το µε αι, όπως ακριβώς το σχηµάτισε το 1741 ο καθηγητής Nicolas Andry από τις ελληνικές λέξεις “Ορθόν Παιδίον”.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Kirkup JR. Nicolas Andry and 250 years of Orthopaedy. Editorial. J Bone Joint Surg (Br) 1991, 73B: 361-2
2. Kirkup JR. “Orthopaedy” “Orthopaedics” or “Orthosurgery”. British Orhopaedic News. Spring 1993 – London
3. Βαρβαρούσης Α. Ιστορία της Ορθοπαιδικής 2001 Παρισιάνος – Αθήνα
4. Γερµάνης Ι. Προσωπική Επικοινωνία
5. Ηλιόπουλος ΚΣ. Οι πρωτοπόροι της Ορθοπεδικός. 1991 σελ 197 – Αθήνα
6. Καπετάνος Γ. Πρόλογος. Ορθοπαιδική: 1994
7. Μαλίζος Κ. Προσωπική Επικοινωνία
8. Μπαµπινιώτης Γ. Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας 1998 σελ. 1287 – Αθήνα
9. Πουρνάρας Ι. Επιστολή: Ορθοπαιδική: 1994 σελ. 17-18
10. Σουκάκος Π. Προσωπική Επικοινωνία
11. Συµεωνίδης Π . Πρόλογος . Ορθοπεδικός : 1984 University Studio Press – Θεσσαλονίκη
12. Συµεωνίδης Π. Επιστολές. Ορθοπαιδική: 1994 σελ. 13-15
13. Χαρτοφυλακίδης Γ. Επιστολή. Ορθοπαιδική: 1994 σελ. 15
14. Χρυσοσπάθης Ι. Ορθοπεδικός: 1932 σελ. 6 – Αθήνα